Watertransitie - nieuwe kijk op water
De Watertransitie is ook in 2021 een belangrijk onderwerp voor Waterbedrijf Groningen. Goed drinkwater, 24/7 uit de kraan, lijkt vanzelfsprekend maar is het niet. Daar is extra inzet voor nodig. Ook van landelijke en regionale overheden. En in samenwerking met de hele waterketen.
In een gezamenlijke verklaring begin 2021 maakten de Unie van Waterschappen en VEWIN, de koepelorganisatie van de drinkwaterbedrijven, zich sterk voor een watertransitie. Het watersysteem in Nederland loopt tegen zijn grenzen aan door droogte, verzilting en een toenemende watervraag door een groeiende economie en bevolking. Bovendien staat de kwaliteit van drinkwaterbronnen onder druk door vervuiling van landbouw, industrie en huishoudens. De drinkwatersector pleitte daarom in 2021 – samen met de waterschappen – voor een watertransitie, gericht op een klimaatrobuust systeem, dat de toekomstige waterbeschikbaarheid én waterkwaliteit verzekert. Drinkwaterbedrijven staan daarbij voor grote opgaven en investeringen. De drinkwaterbedrijven vragen meer ruimte om die aan te pakken en te realiseren.
Kampioen Water Vasthouden
Drinkwaterbedrijven en waterschappen willen een bijdrage leveren aan de transitie door het verkennen en aandragen van integrale oplossingen in de regio, door zelf hoge prioriteit te geven aan het vasthouden van water en door onttrekkingen en aanvullingen van grond- en oppervlaktewater in evenwicht te brengen. Drinkwaterbedrijven dragen bij aan het opstellen van de gebiedsdossiers om de Kaderrichtlijn Water doelen bij de winningen voor drinkwaterproductie te helpen bereiken. De waterschappen investeren de komende jaren ieder jaar 1,7 miljard euro in de zorg voor sterke dijken, voldoende en schoon water om die gewenste transitie in gang te zetten en de omslag te maken naar ‘kampioen Water Vasthouden’. De waterschappen kunnen het echter niet alleen en zien samen met de drinkwaterbedrijven grote kansen wanneer water als verbindende factor van veel grote maatschappelijke vraagstukken wordt gezien.
Een klimaatrobuust watersysteem
Niet alles kan overal. Keuzes moeten gemaakt worden, op basis van kansen en bedreigingen voor het watersysteem. De focus ligt op het beter vasthouden van grond- en oppervlaktewater en op het realiseren en behouden van een goede waterkwaliteit. Waterschappen en drinkwaterbedrijven vragen aan de overheden ook gezamenlijk een landelijk regiekader op te stellen voor een geordende ondergrond, gericht op behoud en herstel van de grondwatervoorraad en gekoppeld aan het gebruik van de bovengrond. In hun gezamenlijke aanbod vragen zij een nieuw kabinet, medeoverheden en gebiedspartners om samen een klimaatrobuust watersysteem te realiseren door water sturend te laten zijn voor de ruimtelijke inrichting, water beter vast te houden, zuinig om te gaan met water en de waterkwaliteit te verbeteren én vervuiling te voorkomen.
Watertransitie Groningen
Daarom zet ook Waterbedrijf Groningen via verschillende routes sinds 2019 vol in op ‘Watertransitie Groningen’. Een uitgebreide routekaart met als belangrijkste doel het duurzaam veilig stellen van de drinkwatervoorziening in Groningen én het actief bijdragen aan een Groningen waarin waterwinning, natuur, landbouw, economische ontwikkelingen en leefbaarheid elkaar versterken. Dit doen wij in samenwerking met verschillende regionale partijen zoals de provincie, waterschappen en collega-waterbedrijven. De vijf routes zijn:
Route 1: De eigen waterhuishouding en bedrijfsvoering verder optimaliseren
Route 2: Bewustwording watergebruik bij consumenten vergroten
Route 3: Waterbesparing bij zakelijke klanten realiseren
Route 4: Alternatieve bronnen bieden aan nieuwe industriële klanten
Route 5: Voldoende bronnen voor drinkwater realiseren, nu en later
Voortgang realisatie routes watertransitie
Route 1: De eigen waterhuishouding en bedrijfsvoering verder optimaliseren
Natuurlijk stellen we alles in het werk om onze eigen waterhuishouding zoveel mogelijk te optimaliseren. Daarom werken we aan het tegengaan van lekverliezen en kijken we naar ons spoelverlies bij de productie van drinkwater. Hoe minder water we verliezen in onze bedrijfsvoering, hoe minder water we hoeven op te pompen uit onze bronnen. We gaan ons leidingnetwerk slimmer inrichten en meer sensoren plaatsen, waardoor we sneller lekken kunnen detecteren en repareren. Datascience kan ons daarbij helpen.
Daarnaast is de ‘blauwdruk waterverdeling’ vastgesteld; daarin staat beschreven welke aanpassingen in het leidingnet noodzakelijk zijn om veranderingen in de watervraag en het aanbod in de periode 2020-2040 op te kunnen vangen. Zo verwachten we een toenemende watervraag in de stad Groningen.
Route 2: Bewustwording watergebruik bij consumenten vergroten
Waterbedrijf Groningen voert de doorlopende campagne 'zuinig op ons water'. Op logische momenten (voorjaar, zomer, warme periodes e.d.) worden drinkwaterklanten geïnformeerd over maatregelen die zij kunnen nemen om het waterverbruik te verminderen. Zoals de aanschaf van een regenton, of minder lang douchen. Ook worden acties gevoerd om de drinkwaterconsument op ludieke wijze te verleiden bewust om te gaan met water. Zoals ‘omtuinen’, waarbij o.a. tips worden gegeven hoe regenwater beter vastgehouden kan worden. Via het onderwijs wordt de jonge drinkwaterconsument voorgelicht, door bijvoorbeeld deelname van scholen aan de nationale kraanwaterdag te promoten en lespakketten aan te bieden.
Route 3: Waterbesparing bij zakelijke klanten realiseren
In 2021 is de eerste rapportage opgeleverd van een waterscan die is uitgevoerd bij één van onze grootzakelijke klanten. Deze is tot stand gekomen in samenwerking tussen de desbetreffende klant, WLN en Waterbedrijf Groningen. Er is verkend of er drinkwater bespaard kon worden, of intern hergebruik mogelijk zou zijn en/of een overstap op een alternatief voor drinkwater tot de mogelijkheden behoort. Samengevat zijn er enkele besparingsmogelijkheden geïdentificeerd, maar is ook geconcludeerd dat dit forse investeringen zal vragen; waar geen positieve business case op te realiseren is bij deze klant. Dit is niet een positieve uitkomst wat betreft het realiseren van waterbesparing, het is wel een positieve uitkomst wat betreft het inzicht in de mogelijkheden die we bij deze klant hebben.
Daarnaast voeren we bij onze grootste verbruikers ‘watertransitiegesprekken’. In deze gesprekken verkennen we – zonder diepgravend onderzoek zoals bij de waterscan – de mogelijkheden tot waterbesparing. Daarnaast benutten we allerlei andere mogelijkheden die we zien om met onze grootzakelijke klanten het gesprek te voeren over de watertransitie en het belang van waterbesparing, om het gevoel van urgentie te vergroten. Zo hebben we een watertransitie-presentatie verzorgd in het platform van de Noordelijke Productiviteitsalliantie (NPAL). Hierin is de noordelijke industrie vertegenwoordigd door alle directeuren van die industrie. Stellingen als ‘Drinkwater is DRINKwater, dit gebruiken voor industriële processen is niet meer van deze tijd’ en ‘economische ontwikkeling gaat voor verdroging’ leidden tot stevige, maar positief ingestoken, discussies. Zoals de aanwezigen zelf aangaven is het ‘waterbewustzijn’ in deze groep gegroeid. We blijven via diverse kanalen stevig inzetten op het vergroten van bewustzijn en het creëren van urgentie op drinkwaterbesparing bij onze grootzakelijke klanten.
Route 4: Alternatieve bronnen bieden aan nieuwe industriële klanten
Met de ingebruikname van de industriewaterfabriek te Garmerwolde is het mogelijk geworden om industriewater te leveren in de Eemshaven. Google is de eerste zakelijke klant die is aangesloten op dit industriewaterleidingnet (zie ook elders in dit jaarverslag). Daarnaast is er groen licht gekomen voor de aanleg van een industriewaterleiding naar Delfzijl; daarop worden nieuwe klanten aangesloten. Ook is met een aantal nieuwe klanten al een zogeheten driepartijenovereenkomst gesloten. Dit is een overeenkomst waarin staat dat deze klanten nu nog drinkwater mogen gebruiken voor hun processen, maar dat zij moeten overstappen op industriewater zodra dit beschikbaar komt.
Route 5: Voldoende bronnen voor drinkwater realiseren, nu en later
In 2021 hebben diverse studies plaatsgevonden naar en is overleg geweest met diverse stakeholders over:
• Het vergroten van onze vergunning op productielocatie De Groeve
• Het vergroten van onze productiecapaciteit op productielocatie Sellingen
De onderzoeken lopen door in 2022.
Om ook voor de langere termijn aan de stijgende watervraag te kunnen voldoen, zoekt Waterbedrijf Groningen samen met de provincies en in overleg met andere stakeholders naar Aanvullende Strategische Voorraden (ASV’s). In deze zoektocht is ingezoomd van grof naar fijn. Voor de provincie Groningen worden Zuid Oost Groningen en een groot zoekgebied rondom Leek-Roden ingeschat als potentieel geschikt voor de toekomstige winning van drinkwater. In 2022 gaan we verder met ons onderzoek. Daarbij proberen we de omgeving zo goed mogelijk te informeren en betrekken.
Serious game voor watertransitie Groningen
De routekaart voor de watertransitie kunnen we zoals gezegd niet alleen bedenken of uitvoeren, daarvoor hebben we alle belanghebbenden hard nodig. Om beter van elkaar te begrijpen welke vraagstukken op tafel liggen en welke invloed een stakeholder daarop heeft, ontwikkelen Waterbedrijf Groningen, KWR, NHL Stenden, University of Exeter (UK) en WLN binnen het project Aqua ludens (‘spelend water’) een serious game. Door het spelen van de game wordt het voor alle stakeholders (ook diegenen zonder specialistische waterkennis) inzichtelijk wat de samenhang van wateraanbod en watervraag op regionaal en lokaal niveau is, welke impact maatregelen en investeringen hebben, en hoe de nu beschikbare keuzes de toekomst kunnen beïnvloeden.
Zo doorlopen we samen het ‘zoekproces’ van de mogelijke impact van de scenario’s.
