Een warm huis, opgewekt in eigen omgeving. Op een manier die goed is voor het klimaat en onze leefomgeving. Dat is waar WarmteStad voor is opgericht. En wat óók in 2024 de rode draad en houvast in ons werk was. 2024 bleek een uitdagend jaar te zijn, met landelijk (politieke) verschuivingen en wereldwijde spanningen op de energiemarkt. Door het vasthoudend vertrouwen van onze samenwerkingspartners en aandeelhouders dat we in Groningen de juiste dingen doen, konden we in 2024 blijven werken aan ons doel: duurzame warmte beschikbaar maken voor iedereen in de stad. Dit leidde tot de ingebruikname van een belangrijke duurzame bron voor het warmtenet en het contracteren van meer dan 2000 woningen en gebouwen die in de toekomst van deze warmte gebruik maken.

In 2024 is het zonnewarmtepark Dorkwerd in gebruik genomen. Het park levert bijna 25 procent van de totaal opgeleverde duurzame warmte in Noordwest. In de zomer wordt de opgevangen zonnewarmte opgevangen in de seizoensbuffers, aquiferopslag. Om vervolgens in de winter 2.500 woningen te voorzien van duurzame warmte. De officiële opening zal in 2025 plaatsvinden. 

Woningbouwcorporaties Lefier, Nijestee, Patrimonium en De Huismeesters gaan voor het einde van 2026 nog eens 2000 extra huurwoningen aansluiten op het Groningse warmtenet. Het gaat om woningen in de noordwestelijke wijken Kostverloren, Paddepoel, Selwerd en Vinkhuizen. Een belangrijke stap in het verder verduurzamen van de woningvoorraad van de corporaties en de overgang naar aardgasvrije wijken.
En ook de Rijksuniversiteit Groningen gaat de komende jaren haar gebouwen op de Zernike Campus aan sluiten op het net. In november 2024 is daarmee begonnen door het Sportcentrum als eerste aan te sluiten. Vanuit het Programma Energie & Duurzaamheid van de RUG worden de komende jaren 9 gebouwen en 3 tennisblaashallen op de Zernike Campus aangesloten. Met het aansluiten op het warmtenet bespaarde de RUG alvast 85.000 m3 gas per jaar (181.000 kg CO2). Dat is vergelijkbaar met het jaarlijkse gasverbruik van 71 huishoudens.

Toekomstige bewoners van het nieuwe stadsdeel De Suikerzijde van Groningen krijgen straks warmte én koeling van ons eigen Groningse warmtebedrijf, WarmteStad. De eerste 2.000 tot 2.500 huur- en koopwoningen en toekomstige gemeenschappelijke gebouwen krijgen een aardgasvrij systeem waarmee ’s zomers overtollige warmte in het grondwater wordt opgeslagen. Voor nuttig gebruik in de winter. En andersom. Dat betekent dat de woning in de zomer duurzaam gekoeld kan worden. Slim en toekomstbestendig. Hiervoor is in 2024 een samenwerkingsovereenkomst voor de aanleg van dit systeem ondertekend.

Ook in 2024 zijn de werkzaamheden rondom de aanleg van het warmtenet voortgezet. In de Bottelroosstraat is het net uitgebreid en er is begonnen met de aanleg van het net in de Maluslaan richting Duindoornstraat. Daarbij wordt er in de samenwerking met de gemeente steeds meer gebruik gemaakt van koppelkansen. Zo is de aanleg van het net gecombineerd met de vervanging van de riolering. Bij de aanleg van een buurtnet ter behoeve van particulieren woningen in Selwerd-Zuid, is samen met de gemeente een wijkvernieuwing traject ingezet.  

In december 2024 voegden we hier een nieuwe deelneming aan toe, met de oprichting van WarmteCompagnie B.V. WarmteCompagnie is het bedrijf van de gemeente Midden-Groningen (met een aandeel van 80%) en Waterbedrijf Groningen Duurzaam (20%).

WarmteCompagnie gaat zich toeleggen op het project Gasvrij Gorecht: het leveren van duurzame warmte aan ongeveer 900 woningen in de wijk Gorecht in Hoogezand. Het gaat om restwarmte van de nabijgelegen kartonfabriek ESKA. In 2025 zullen de overeenkomsten worden gesloten met zowel ESKA als woningcorporaties Groninger Huis, Woonzorg Nederland, Lefier en De Reensche Compagnie. Hierna kan worden gestart met de ontwikkeling en de aanleg van het warmtenet.

Samen met Evides Industriewater heeft Waterbedrijf Groningen voor de levering van water aan industriële afnemers North Water B.V. opgericht. North Water levert water op maat en biedt oplossingen voor vraagstukken op het gebied van waterbehandeling en afvalwaterzuivering voor bedrijven en industriële complexen.

In 2024 presteerden de acht locaties van North Water goed op het gebied van levering van industriewater, zuivering van afvalwater en naleving van regelgeving. Verwerking van afvalwater stijgt ieder jaar licht, zo ook in 2024. Afzet van industriewater is na een periode van daling (energiecrisis) weer aan het stijgen in 2024.

De industrie in de Eemshaven en Delfzijl – samen de Eemsdelta – groeit met ontwikkelingen op het gebied van waterstof, datacenters, productie van groene chemie, plastic recycling en de productie van groene energiedragers (biogas, biodiesel en biokerosine). Als vanzelfsprekend is North Water hier de partner voor de industrie, mede door de al aanwezige zout-afvalwaterzuivering (ZAWZI) in Delfzijl, die al zestien jaar de bestaande industrie ontzorgt. Daarnaast is North Water al actief met een industrieel pompstation inclusief distributieleiding én met de transportleiding vanuit Garmerwolde voor levering van industriewater in de Eemshaven.

In 2024 zijn in het DWD-project de industriewaterinstallaties afgerond, met het industrieel pompstation en de demiwaterfabriek eerst nog op drinkwater basis. De eerste levering aan afnemers is hiermee een feit. De transitie naar industriewater vanuit Garmerwolde zal in het eerste kwartaal van 2025 plaatsvinden. Dit is later dan verwacht maar de vertraging had een goede reden: bij de aanleg van de transportleiding werd een archeologische vondst gedaan bij de graafwerkzaamheden. Ook het veranderen van de boring onder het Eemskanaal door zorgde voor enige vertraging.

In het DWD-project gaat North Water het industriële afvalwater van de nieuwe industrie in Delfzijl ook zuiveren. Deze zuiveringen (via een membraanbioreactor en een zogenoemd ‘expanded granular sludge bed’) zijn in 2024 gereedgekomen voor commercieel gebruik en zullen begin 2025 opstarten. Om het water van en naar klanten te brengen wordt een nieuw distributienet aangelegd. In 2024 is dit voor het gebied Heveskes opgeleverd en is het eerste tracé op Oosterhorn Zuid nagenoeg gerealiseerd. Hiervoor heeft North Water in maart 2024 uit handen van gedeputeerde Henk Emmens een JTF-subsidie (Just Transition Fund) van 9,6 miljoen euro ontvangen.

Voor de proactieve aanpak van North Water om een duurzame infrastructuur voor industriewater te realiseren, onder andere met oog voor de watertransitie én het realiseren van een goed vestigingsklimaat, heeft zij van de Samenwerkende Bedrijven Eemsregio (SBE) in december de prijs de Groene Groninger ontvangen. Dit is een erkenning van de industrie voor een bedrijf (of persoon) die iets uitzonderlijks doet voor verduurzaming van de industrie.

De bron voor de levering van industriewater in de Eemshaven en Delfzijl is het Eemskanaal. North Water verkent met partners in het onderzoeksproject Regain de mogelijkheid om gezuiverd rioolwater uit de rioolwaterzuivering Garmerwolde toe te passen voor de productie van het industriewater. Dit onderzoek is in 2024 voortgezet en de eerste resultaten zijn daarvoor verkregen. Het onderzoek komt in 2025 gereed en met waterschap Noorderzijlvest is de verkenning gestart om dit een vervolg te geven. Omdat in 2025 ook het definitief ontwerp van de industriewaterzuivering fase 2 in Garmerwolde zal worden uitgevoerd, ligt het voor de hand alles waar mogelijk te integreren.

In het kader van de watertransitie is in 2023 en wederom in 2024 gebleken dat het leveren van de juiste waterkwaliteit aan de voedingsindustrie ter vervanging van drinkwater een aandachtspunt is. De uitdaging zit in de kostenverhoging die dit met zich meebrengt om de waterkwaliteit extra te monitoren en deels ook in componenten die wel in industrie- maar niet in drinkwater zitten. De watertransitie van de eerste klant in Ter Apelkanaal is daarmee vertraagd. Wel bieden de North Water single client locaties, zoals in Ter Apelkanaal, zeker mogelijkheden om aan bestaande en nieuw te vestigen industrie, ter vervanging van drinkwater industriewater te leveren. North Water ziet daarmee een tendens dat de single client locaties door-ontwikkelen naar multi client locaties. In 2024 zijn de eerste verkenningen gestart hoe dit vorm te geven en wat de aandachtspunten zijn. Er zijn zeker koppelkansen, maar bij koppeling ontstaan ook koppelrisico’s.

De risicobeoordeling ten behoeve van risicogestuurd monitoren (RGM) is in 2024 opgeleverd. Dit is de eerste, zesjarige, update sinds het begin van RGM. Voor alle winlocaties is een nieuwe risicobeoordeling gemaakt en vervolgens zijn de gehanteerde meetprogramma’s hierop aangepast. De metingen zijn nu gerichter en efficiënter. De risicobeoordeling is goedgekeurd door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Op deze risicobeoordeling is vervolgens het monitoringsprogramma 2025 opgesteld, dit programma is eveneens goedgekeurd.  

In 2024 heeft WLN met het project Filterfitheid aanzienlijke vooruitgang geboekt. Dit project richt zich op het berekenen en inzichtelijk maken van diverse stuurparameters die het functioneren van een filter bepalen (zie afbeelding). Aanvankelijk werd dit uitgevoerd voor één locatie van ons waterbedrijf: Onnen. Er is al een potentiële besparing van 25 000 m³ rein water per jaar geïdentificeerd. In 2025 wordt dit project voortgezet, waardoor deze KPI’s voor de ruim 80 filters van Waterbedrijf Groningen inzichtelijk worden.

Om de capaciteit van de voorzuivering te vergroten, is de implementatie van een op zetmeel gebaseerd hulpvlokmiddel gestart. De bouw is bijna gereed en de verwachte opstart is maart 2025. Parallel aan de bouw heeft WLN onderzoek verricht naar alternatieven om de leveringszekerheid te waarborgen.

In het voorjaar van 2024 hebben Waterbedrijf Groningen en WLN een pilotonderzoek uitgevoerd naar de overstap van een op aluminium gebaseerd vlokmiddel naar een op ijzer gebaseerd vlokmiddel voor coagulatie.  Dit biedt voordelen zoals verlaging van kosten en CO2 emissie alsook vermindering van de nadelige ecologische effecten van aluminium.

Het project ‘Toekomstbestendig De Punt’ is eveneens van start gegaan om te evalueren of de huidige zuiveringsopzet van de oppervlaktewaterzuivering toekomstbestendig is. Hierbij wordt onderzocht of er andere of aanvullende zuiveringstappen nodig zijn om bijvoorbeeld meer PFAS te verwijderen.

Er is onderzoek verricht naar het verminderen van het energieverbruik van de nieuwe plaatbeluchters en het verlengen van de levensduur van de ventilatoren.  

Samen met T&O is er gewerkt aan het verhogen van de efficiëntie van de spoelwaterhergebruikinstallatie. Dit heeft geresulteerd in meer spoelwater dat is opgewerkt tot rein water. 

Door de toenemende kleur van het water in enkele bronnen, is er gewerkt aan het stabiliseren van deze parameters in het reine water. Een stabiele kleur is essentieel voor de klantbeleving en het klantcomfort.