Spring naar inhoud

3.2 Schoon en voldoende drinkwater

Alle dagen van het jaar leveren we schoon en betrouwbaar drinkwater aan onze klanten. Dat doen we tegen een zo laag mogelijke prijs en met oog voor onze omgeving. Dit vraagt van onze organisatie dat we onze processen op orde hebben, dat we continu sturen op resultaat en dat we handelingsbekwaam zijn in onverwachte en extreme situaties.

Levering van drinkwater

De levering van betrouwbaar, schoon en voldoende drinkwater voor inwoners tegen zo laag mogelijke kosten is geregeld in de Drinkwaterwet. Daarnaast is er de Drinkwaterrichtlijn en zijn Drinkwaterregelingen van kracht. Hierin is onder meer vastgelegd dat drinkwaterbedrijven zoals Waterbedrijf Groningen de toegang tot drinkwater voor iedereen moet waarborgen. 

We leveren drinkwater vanuit onze vijf drinkwaterproductiestations in De Groeve, Nietap, De Punt, Onnen en Sellingen. Daarnaast beschikken we over zes distributiepompstations. Deze stations bevinden zich in Appingedam, Eenrum, Lauwersoog, Oostwold, Ter Apel en Usquert. De totale lengte van ons leidingnetwerk bedroeg in 2024 5.708 kilometer.

In 2024 leverden we 43 miljoen kuub drinkwater aan ruim 300.000 klanten in ons distributiegebied, waarvan de helft aan huishoudens. Tot de groep zakelijke klanten behoren onder meer 160 bedrijven met een verbruik van meer dan 10.000 kuub drinkwater per jaar. Van de totale hoeveelheid drinkwater is ongeveer 85 procent afkomstig van grondwater. Vijftien procent is gewonnen uit de Drentsche Aa.

In 2024 verscheen het rapport Drinkwaterkwaliteit 2023 van de Inspectie Leefomgeving en Transport. Hieruit bleek dat het drinkwater in 99,9% van de 565.689 metingen voldeed aan de gestelde normen en dat adequaat werd gereageerd op incidenten. Over 2024 is nog geen rapportage beschikbaar. 

Werkzaamheden

Om de levering van schoon, gezond en betrouwbaar drinkwater te garanderen, investeren we continu in onze infrastructuur en drinkwaterproductielocaties voor waterwinning, waterzuivering en distributie. We belichten hieronder enkele bijzondere klussen van afgelopen jaar.

Renovatie Sellingen

In 2024 startten we met de eerste werkzaamheden van de renovatie van onze drinkwaterproductielocatie Sellingen. Op deze locatie gaan we vanaf 2028 3,5 miljoen kuub per jaar drinkwater produceren, ongeveer 1,5 miljoen kuub meer dan we nu produceren. Dit valt binnen de bestaande winvergunning. Na een grondige voorbereiding stopten we de pompen in maart 2024 gedurende drie weken. Hierdoor kon de ruwwaterleiding in het winveld gedeeltelijk worden vervangen, zijn de afsluitergroepen vernieuwd en is het tracé aangepast. Dit alles ter voorbereiding op de uitbreiding van de productiecapaciteit in Sellingen. Dankzij goede samenwerking met WMD werd de drinkwaterlevering gedurende deze drie weken gedeeltelijk door hen overgenomen, mede dankzij inzet van een mobiele booster. Verderop in het jaar werd gestart met de renovatie van het pompgebouw. De renovatie gaat tot in 2028 duren.

Inspectie met drone

In april 2024 voerden we voor de eerste keer (en met succes!) een inspectie van een reinwaterreservoir uit met een drone. Het voordeel van deze robotinspectie is dat het reservoir minder lang uit bedrijf is, er minder water wordt verspild en effectiever wordt gewerkt. Op de drone zit een camera waarmee we de vloer, wanden, betonpoeren en het dek kunnen controleren. Dit wordt op beeld vastgelegd. Daarnaast kan de vervuiling in het reservoir in kaart worden gebracht. Het aantal activiteiten en uren van de inspectie is beduidend minder als we dit vergelijken met een reguliere inspectiebeurt. Het reservoir hoeft namelijk niet te worden leeggemaakt of gedesinfecteerd.

Transportleiding Berlagebrug

In de zomer van 2024 hebben we bij de Berlagebrug in de binnenstad Groningen een 380 meter lange transportleiding op dertig meter diepte aangelegd via een horizontaal gestuurde boring. Hierdoor konden we een doorverbinding maken op het bestaande leidingnet. De nieuwe transportleiding was noodzakelijk vanwege lekkage in de bestaande leiding (zinker) die op de bodem van het Eemskanaal lag. Vanwege de complexiteit en urgentie – de leiding is een belangrijk onderdeel van de drinkwatervoorziening in stad Groningen – was de klus met recht een huzarenstukje. Ook de uitstekende samenwerking met alle partijen en bedrijven in de keten heeft ertoe geleid dat we de nieuwe leiding snel en met succes konden verbinden aan onze hoofdstructuur. Om zoveel mogelijk verkeersoverlast en risicovolle situaties voor fietsers te voorkomen, werd de transportleiding ’s nachts ingetrokken.

Nieuwe drinkwatertransportleiding Onnen/Ruischerbrug

Tussen onze drinkwaterproductielocatie Onnen en het leidingnetwerk in Ruischerbrug wordt een nieuwe transportleiding van in totaal tien kilometer aangelegd. In december 2024 werd hiervan anderhalve kilometer via een horizontaal gestuurde boring op dertig meter diepte aangelegd. Ook deze transportleiding met een diameter van 900 mm is een belangrijk onderdeel in de drinkwatervoorziening naar de stad Groningen en het noorden van de provincie. In de weken voorafgaand aan de gestuurde boring werd een ‘meet in the middle’ gestuurde boring uitgevoerd: een unieke methode waarbij vanaf twee zijden werd geboord om de lengte te kunnen overbruggen. Er kwamen liefst negen kranen aan te pas die de dikke, met cement beklede buis in de lucht hielden en met zestig tot tachtig meter per uur de leiding door de boring trokken.

Bescherming bronnen

Als maatschappelijke onderneming van en voor Groningers willen we de waterbelangen in de regio duurzaam veilig stellen. Dat doen we door onze bronnen te beschermen en niet meer water op te pompen of in te nemen dan nodig is. Wij staan voor bewust gebruik van drinkwater: met drinkwater gaan we zuinig om. De vijf routes van onze Watertransitie Groningen wijzen ons hierin de weg.

Ook monitoring van de drinkwaterkwaliteit is in regelgeving vastgelegd. Bij Waterbedrijf Groningen gebeurt dit sinds 2020 risicogestuurd volgens het Richtsnoer Risicogestuurde Monitoring. Jaarlijks leggen wij ons monitoringsplan en rapportage van kwaliteitsmetingen ter goedkeuring voor aan onze toezichthouder, de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT). Ook trekken we samen op met de provincies en waterschappen en we stemmen eveneens af via netwerken zoals het Netwerk Medicijnresten Noord-Nederland over het tegengaan van verontreinigingen zoals medicijnresten, bestrijdingsmiddelen afkomstig van de landbouw en PFAS.

De druk op de kwaliteit van zowel het oppervlaktewater als het grondwater door verontreinigingen afkomstig uit de landbouw, industrie en huishoudens is de laatste jaren verder toegenomen. Ook van Waterbedrijf Groningen vergt dit extra inspanningen om deze verontreinigingen uit het water te halen. Zo voeren we de meetfrequentie op bij verhoogde concentraties van organische microverontreinigingen en passen we standaard actief kool als een van de zuiveringsmethodieken toe. Deze toenemende inspanningen staan op gespannen voet met de Kaderrichtlijn Water (KRW) waarin wordt gesteld dat de zuiveringsinspanning om drinkwater te maken juist verminderd moet worden.

Drentsche Aa

In 2024 werd opnieuw zichtbaar dat de kwaliteit van het oppervlaktewater uit de Drentsche Aa onder druk staat. Al jaren zien we dat de wettelijke norm van stoffen in het bronwater, afkomstig uit bestrijdingsmiddelen, vrijwel jaarlijks wordt overschreden. In 2024 was er sprake van tien overschrijdingen tegenover de doelstelling van gemiddeld één overschrijding per jaar. Hieruit blijkt dat de bescherming van de Drentsche Aa als bron van drinkwater om meer aandacht vraagt. Deze constatering wordt bevestigd door een rapport van de Adviescommissie ‘Vervolg UPDA’ dat in 2024 werd gepubliceerd: “Waterkwaliteit Drentsche Aa verbetert niet, ondanks grote inzet”. 

Over de door de provincie Drenthe gelanceerde Programmatische Aanpak Vervolg UPDA hebben wij in november 2024 onze zorgen geuit in een brief aan de Provinciale Staten van Drenthe. Deze brief is behandeld in de vergadering van de Statencommissie op 20 november 2024. Samen met alle gebiedspartners zullen wij ons blijven inspannen om de waterkwaliteit van de Drentsche Aa als duurzame bron voor drinkwater te blijven verbeteren.

PFAS

In zowel ons grondwater als het oppervlaktewater komen wij zeer lage concentraties PFAS tegen. Deze hoeveelheden zijn minimaal en vallen binnen de Europese norm voor PFAS in drinkwater alsook onder de gezondheidskundige richtwaarde van 4,4 ng PEQ per liter. De zuiveringsstap die wij momenteel toepassen en die PFAS (deels) kan verwijderen, is actief kool. Deze zuiveringsstap wordt alleen toegepast bij oppervlaktewaterzuivering en behoort tot onze standaard procedure. 

Uit verschillende rapporten, zoals de Nationale Analyse Waterkwaliteit (PBL) en Staat drinkwaterbronnen (RIVM), blijkt dat in een groot deel van de winningen voor drinkwaterproductie probleemstoffen in normoverschrijdende concentraties worden gevonden. Daarnaast is ‘vergrijzing’ van het grondwater een toenemend probleem: lage concentraties van een cocktail van stoffen zijn vrijwel overal aanwezig. Stevige inzet is nodig om de waterkwaliteit van drinkwaterbronnen te verbeteren.