Risicomanagement
Risicomanagement vormt een integraal onderdeel van onze bedrijfsvoering en besluitvorming. Binnen de organisatie wordt structureel aandacht besteed aan het identificeren, analyseren en beheersen van risico’s die van invloed kunnen zijn op het realiseren van onze doelstellingen. Door risico’s tijdig in beeld te brengen en passende maatregelen te treffen, versterken wij de weerbaarheid van de organisatie tegen interne en externe onzekerheden. Tegelijkertijd onderkennen wij dat, ondanks een zorgvuldig ingericht risicobeheersysteem, het optreden van geïdentificeerde risico’s nooit volledig kan worden uitgesloten.
Het risicomanagementsysteem is gericht op het beperken van potentiële bedreigingen en het benutten van kansen. Hiermee beogen wij de impact van risico’s op onze bedrijfsvoering, dienstverlening en financiële positie te beheersen. Dit stelt ons in staat om adequaat in te spelen op ontwikkelingen in onze omgeving en onze strategische doelstellingen op een beheerste en verantwoorde wijze te realiseren.
Wij werken continu aan de verdere ontwikkeling en verbetering van ons risicomanagementproces. Hierdoor vergroten wij ons vermogen om tijdig te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen, veranderende omstandigheden en mogelijke risico's. In dit kader actualiseren wij regelmatig ons inzicht in relevante risico's en bijbehorende beheersmaatregelen. Onderdeel hiervan is ook de periodieke uitvoering van een verstoringsrisicoanalyse conform het Drinkwaterbesluit, waarin mogelijke verstoringen van de drinkwatervoorziening en de bijbehorende beheersmaatregelen systematisch worden geanalyseerd. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in ons bredere risicomanagement en de verdere versterking van de leveringszekerheid.
In 2025 lag de nadruk in het risicomanagement met name op de volgende risicogebieden:
- Waterkwaliteit;
- Waterkwantiteit en leveringszekerheid;
- Weerbaarheid, cybersecurity en informatiebeveiliging;
- Beheersing en realisatie van de investeringsportefeuille;
- Financierbaarheid.
Risicomanagementsysteem
Risicomanagement vormt een vast onderdeel van onze besturing en besluitvorming. Het helpt ons om onze strategische en operationele doelstellingen op een beheerste en doelmatige manier te realiseren. Tegelijkertijd draagt het bij aan transparantie richting zowel de interne organisatie als onze externe stakeholders. In onze dagelijkse bedrijfsvoering en bij het bepalen van onze strategische koers wegen we risico's systematisch mee. Daarbij betrekken we onze aandeelhouders en de raad van commissarissen. De uitkomsten van deze afwegingen werken door in de kaders en prioriteiten van onze jaarplannen.
Onze bedrijfsvoering is gebaseerd op zes strategische waarden: drinkwaterkwaliteit en -kwantiteit, wetgeving, veiligheid, milieu, financiën en imago. Binnen ons assetmanagementsysteem, dat is ingericht conform de ISO 55001-norm, zijn deze waarden verbonden aan een risicomatrix. Deze matrix is gebaseerd op een organisatiebrede inventarisatie van risico's en biedt een eenduidig en transparant afwegingskader voor investeringsbeslissingen en het treffen van risicobeperkende maatregelen. Dit geldt in het bijzonder wanneer risico's de vastgestelde toleranties overschrijden.
Het risicomanagementsysteem heeft zich het afgelopen jaar verder ontwikkeld en is steeds nadrukkelijker geïntegreerd in de planning- en controlcyclus en in het assetmanagementproces. Hierdoor worden risico's eerder gesignaleerd, beter geprioriteerd en consequenter betrokken bij strategische keuzes en investeringsbeslissingen. Ook wordt het systeem periodiek geëvalueerd en waar nodig doorontwikkeld, zodat het blijft aansluiten bij veranderende interne en externe omstandigheden.
De directie draagt verantwoordelijkheid voor de inrichting en het functioneren van het risicomanagementsysteem. Het systeem ondersteunt:
- Het bewaken van de voortgang van strategische, operationele en financiële doelstellingen.
- Het waarborgen van een betrouwbare financiële verslaglegging.
- Het naleven van relevante wet- en regelgeving.
Externe beoordeling van de interne beheersingsmaatregelen vindt plaats door de externe accountant voor zover deze relevant zijn voor het oordeel van de jaarrekening. Beoordeling van de effectiviteit van interne beheersingsmaatregelen vindt verder plaats via certificering van ons kwaliteitsmanagementsysteem (ISO 9001 en ISO 55001) en door wetgevingsgerelateerde audits op het gebied van verstoringsrisicoanalyse (VRA), Leveringsplan, netwerk- en informatiebeveiliging en cybersecurity.
Risicohouding
Een belangrijk uitgangspunt bij het beoordelen en afwegen van risico's is de mate waarin wij bereid zijn risico's te accepteren om onze organisatiedoelstellingen te realiseren. Daarbij maken wij onderscheid tussen strategische, operationele, financiële en compliance gerelateerde risico's en ambities.
Ten aanzien van strategische risico's accepteren wij in beperkte mate risico's. Dit stelt ons in staat om onze lange termijnambities te realiseren en tegelijkertijd een zorgvuldige balans te behouden tussen kansen en risico's.
Voor operationele en financiële risico's hanteren wij een lage risicobereidheid. De mate waarin risico's acceptabel zijn, hangt onder meer samen met de inspanning die nodig is om deze te beheersen, zoals tijd en kosten, en met de mogelijke gevolgen voor drinkwaterkwaliteit, leveringszekerheid en de veiligheid van mensen omgeving.
Voor compliance geldt een zeer lage risicobereidheid. Waterbedrijf Groningen streeft ernaar volledig te voldoen aan geldende wet- en regelgeving en richt zijn processen en beheersmaatregelen hierop in.
Risicoprofiel
De belangrijkste risico’s die in 2025 binnen Waterbedrijf Groningen zijn geïdentificeerd worden hierna kort toegelicht.
Strategische risico’s
| Risico | Beheersmaatregelen |
|---|---|
| Kwaliteitseffecten drinkwater door verontreiniging bron door nieuwe, onbekende, opkomende stoffen. | Actief omgevingsmanagement, met specifieke aandacht voor ontwikkelingen die de kwaliteit van drinkwaterbronnen kunnen beïnvloeden. |
| Risico-gestuurde monitoring van de drinkwaterkwaliteit om kwaliteitsveranderingen tijdig te signaleren. | |
| Borging en doorontwikkeling van toegepaste zuiveringstechnieken, afgestemd op veranderingen in de kwaliteit van drinkwaterbronnen. | |
| Leveringszekerheid onder druk vanwege onvoldoende broncapaciteit. | Uitvoering van het programma ‘Watertransitie Groningen’, gebaseerd op ons Watervoorzieningsplan. Een programma dat als doel heeft vraag en aan bod van drinkwater structureel in balans te brengen, met inachtneming van de wettelijk vereiste strategische en operationele reservecapaciteit. |
| Toenemende onzekerheid rond wetgeving (zorg- en leveringsplicht en ruimtelijke ordeningsvraagstukken) en groeiende omgevingsdruk vanuit natuurwetgeving met mogelijke gevolgen voor drinkwateractiviteiten. | Actieve belangenbehartiging, onder meer in samenwerking met Vewin, om de positie van drinkwater in wet- en regelgeving te borgen. |
| Omgevingsmanagement en deelname aan diverse overlegstructuren, gericht op het positioneren van drinkwaterbeschikbaarheid binnen bredere maatschappelijke opgave, zoals ruimtelijke ordening, milieu, vestigingsklimaat en energietransitie. | |
| Drinkwaterinfrastructuur voldoet op lange termijn onvoldoende aan de eisen van leveringszekerheid en/of drinkwaterkwaliteit. | Toepassing van een gecertificeerd assetmanagementsysteem de ISO 55001-norm. |
| Gebruik van interne assetnormendie minimaal voldoen aan, en veelal strenger zijn dan, de geldende wettelijk eisen. | |
| Proactief onderhoud van assets en uitvoering van lange termijn investeringsprogramma’s, gebaseerd op een onderliggende risicomatrix | |
| Monitoring van de voortgang van de investeringsprogramma’s. | |
| Periodieke beoordeling van de toekomstbestendigheid van toegepaste zuiveringsconcepten. | |
| Onderzoeken naar geschikte analysemethodes voor het herkennen van opkomende stoffen. |
Operationele risico’s
| Risico | Beheersmaatregelen |
|---|---|
| Leveringszekerheid bij calamiteiten. | Redundantie in de drinkwaterinfrastructuur, gebaseerd op leveringszekerheids- en risicoanalyses (VRA), waarbij wettelijke normen of strengere interne bedrijfsnormen worden gehanteerd. |
| Beheer, monitoring en periodieke inspectie van de drinkwaterinfrastructuur als basis voor het meerjarig assetmanagementplan. | |
| Inrichting beveiligings- en crisismanagement, inclusief een operationele crisisorganisatie en kennisonderhoud via toolbox sessies. | |
| Periodieke calamiteitenoefeningen, zowel intern als in samenwerking met externe stakeholders. |
|
| Handbediening van installaties als mogelijke optie bij uitval van procesautomatisering. | |
| Aanhouden van voorraden van kritische materialen. | |
| Verstoring drinkwaterlevering als gevolg van aan gaswinning gerelateerde aardbevingen. | Onderzoek aardbevingsbestendigheid van het distributiepompstation Appingedam. |
| Preventieve, redundante uitvoering van het leidingtracé richting de Eemshaven. | |
| Toepassing van beschikbare technische bouwnormen voor aardbevingsbestendigheid. | |
| Projectvertragingen door beperkte beschikbaarheid van aannemers. | Langdurige raamcontracten ten behoeve van infrastructurele combi-werkzaamheden. |
| Bevorderen ketensamenwerking tussen opdrachtgever en aannemers, onder meer binnen het samenwerkingsverband Grond’g. | |
| Versnellen van projectvoorbereiding om aanbestedingen tijdig uit te zetten en projecten waar mogelijk flexibel uitwisselbaar te maken. | |
| Ontoereikende dienstverlening aan drinkwaterklanten, met risico op imagoschade en ontevredenheid. | Monitoring van klanttevredenheid en verdere ontwikkeling van klantgerichte communicatie. |
| Registratie en analyse van klachten met als doel procesverbetering en verhoging van klanttevredenheid. | |
| Actief relatiebeheer met (groot)zakelijke klanten en waterketenpartners. | |
| Onveilige werkomgeving (fysiek en/of sociaal). | Uitvoering van risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) en toepassing van projectspecifieke ‘V&G plannen’. |
| Bedrijfsbrede toepassing van veiligheidsnormen volgens het VCA-systeem, inclusief verplichte opleidingen. | |
| Periodiek veiligheidsoverleg met het leidinggevend en veiligheidsambassadeurs, aangevuld met toolbox meetings. | |
| Toepassing van de veiligheidscultuurladder en naleving van de ‘Life Saving Rules’. | |
| Inzet van een externe vertrouwenspersoon en gerichte communicatie aan medewerkers om ongewenste omgangsvormen te melden. | |
| Onvoldoende gekwalificeerd personeel en kennisverlies organisatie | Strategische personeelsplanning gericht op toekomstige capaciteitsbehoeften, met aandacht voor tijdige werving en duurzame inzetbaarheid. |
| Gerichte arbeidsmarktcommunicatie en actieve werving. | |
| Flexibele werkstructuren en een organisatiecultuur die leren en kennisdeling stimuleert. | |
| Samenwerking met onderwijsinstellingen, waaronder gastlessen, stageplaatsen en deelname aan Stichting AOT Noord. | |
| Investeren in digitale vaardigheden en duurzame inzetbaarheid. | |
| Onvoldoende digitale weerbaarheid leidende tot verstoring van de bedrijfsvoering of onbeschikbaarheid van essentiële data. | Technische en procedurele beveiligingsmaatregelen gebaseerd op een integraal (informatie)beveiligingsbeleid en relevante wet- en regelgeving. |
| Periodieke externe toetsing, waaronder cybertests en audits in het kader van de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni). | |
| Toepassing en doorontwikkeling van het Information Security Management System (ISMS). | |
| Continue monitoring van netwerken en tijdige implementatie van software-updates en (beveiligings)patches. | |
| Samenwerking met nationale en sectorale cybersecuritynetwerken. | |
| Versterking van veiligheidsbewustzijn bij medewerkers. | |
| Verkennen van mogelijkheden om de afhankelijkheid van specifieke technologiebedrijven te verkleinen. | |
| Kwaliteitsrisico’s drinkwater door onvoldoende fysieke beveiliging productielocaties. | Inrichten fysieke barrières en gelaagde beveiligingsschillen om ongeautoriseerde toegang tot locaties en installaties te voorkomen. |
| Toegangscontrole en cameratoezicht op kritische locaties. |
Financiële risico’s
| Risico | Beheersmaatregelen |
|---|---|
| Financierbaarheid van toekomstige investeringsopgave in relatie tot een afnemend weerstandsvermogen. | Monitoring ontwikkeling (financiële) ratio’s op middellange termijn, in relatie tot leningsconvenanten en toetsingscriteria van de kapitaalmarkt, met inachtneming van de liquiditeitsplanning voortvloeiend uit de meerjarige investeringsplanning |
| Periodiek overleg met banken en financiële intermediairs over financieringsmogelijkheden. | |
| Optimaal benutten van de wettelijk toegestane kapitaalvergoeding op eigen en vreemd vermogen (WACC). | |
| Actieve belangenbehartiging, onder meer in Vewin verband, gericht op voldoende investeringsruimte voor drinkwaterbedrijven in het licht van de toekomstige investeringsopgaven. | |
| Periodieke actualisatie van meerjarenramingen en investeringsscenario’s. | |
| Volatiliteit in de drinkwaterafzet leidende tot onder-/overschrijding van de WACC | Sectoraal overleg met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) over mogelijke aanpassingen in de toepassing van de WACC-regeling. |
| Verbeteren van de voorspelbaarheid van de afzet door trendanalyses en overleg met zakelijke afnemers. | |
| Onvoorziene rentedruk op drinkwatertarieven. | Aangaan van langlopende vastrentende financieringsovereenkomsten. |
| Terughoudend gebruik van derivaatconstructies en het vermijden van open (derivaten) posities. | |
| Periodieke monitoring van renteontwikkelingen en financieringsbehoefte. | |
| Afboeken op openstaande debiteurenposities. | Actieve monitoring van openstaande debiteurenposities om betalingsproblemen tijdig te signaleren. |
| Toepassing van incassobeleid dat voldoet aan wettelijke vereisten, het bieden van de mogelijkheid tot gespreide betalingen en samenwerking met schuldhulpverlening. | |
| Toepassing van sectorale afspraken om afsluiting van drinkwater zoveel mogelijk te voorkomen. | |
| Risico’s samenhangend met niet drinkwateractiviteiten hebben hun weerslag op de wettelijke drinkwateractiviteiten. | Onderbrengen van niet-drinkwateractiviteiten in afzonderlijke juridische entiteiten. |
| Geen verstrekking van (moeder)garanties vanuit N.V. Waterbedrijf Groningen aan joint ventures en dochter- of werkmaatschappijen. | |
| Periodieke monitoring van financiële risico’s binnen deelnemingen en samenwerkingsverbanden. |
Compliance risico’s
| Risico | Beheersmaatregelen |
|---|---|
| Niet-naleving van wet- en regelgeving. | Monitoring van ontwikkelingen in de geldende wetgeving, ondersteund door het geïmplementeerde vergunningen- en wetgevingssysteem. |
| Afstemming en gezamenlijke belangenbehartiging bij ontwikkelingen wet- en regelgeving via brancheorganisatie Vewin. | |
| Periodiek overleg toezichthoudende instanties. | |
| Voorbereiding implementatie wetgeving met betrekking tot digitale weerbaarheid . | |
| Fraude en integriteitsrisico’s door te ruime bevoegdheden of onvoldoende controls. | Toepassing functiescheiding binnen kritische processen. |
| Vastgestelde gedragscodes en integriteitsrichtlijnen voor medewerkers. | |
| Classificatie van functies op basis van fraudegevoeligheid en toepassing van een passend screeningsbeleid. |
De Stichting Droogteschade Waterwinning (SDW) heeft ons, samen met zeven andere drinkwaterbedrijven, gedagvaard in een massaclaimprocedure op grond van de Wet Afwikkeling Massaschade in Collectieve Actie (WAMCA). Op 10 december 2025 heeft de Rechtbank Oost-Brabant geoordeeld dat zij bevoegd is om de ingediende schadeclaim te behandelen.
Naar aanleiding van deze uitspraak hebben wij de rechtbank verzocht eerst te beoordelen in hoeverre SDW voldoet aan de ontvankelijkheidsvereisten van de WAMCA, alvorens een inhoudelijk oordeel over de claim te geven. Voor deze behandeling is een zittingsdatum vastgesteld op 22 juni 2026. De lopende procedure brengt het risico met zich mee dat het aantal claims en de daarmee samenhangende kosten voor droogteschade kunnen toenemen.