Watertransitie Groningen

Water is van levensbelang, ook voor Groningen. Al meer dan 145 jaar zorgen wij ervoor dat er dag en nacht betrouwbaar en voldoende drinkwater beschikbaar is. Als organisatie met een publieke taak zetten we ons in om de waterbelangen in onze regio duurzaam te beschermen. Dat doen we door actief bij te dragen aan de hele waterketen én aan de verduurzaming van onze omgeving.

Omdat we zorgvuldig omgaan met onze bronnen, winnen we niet meer water dan nodig. We stimuleren bewust watergebruik. Een noodzaak, want het drinkwaterverbruik stijgt als gevolg van groei van de bevolking en een sterke economie, terwijl klimaatverandering de druk op onze watervoorziening vergroot.

Sinds 2019 werken we aan het herstellen van de balans tussen vraag en aanbod aan de hand van ons programma Watertransitie Groningen. Het is een langjarig programma met focus op vijf routes die we tegelijkertijd uitrollen. In 2025 hebben we daarin belangrijke stappen gezet.

De Watertransitie Groningen omvat de volgende vijf routes:

Route 1: Eigen bedrijfsvoering en waterhuishouding verder optimaliseren.
Route 2: Bewust en zuinig watergebruik stimuleren bij consumenten.
Route 3: Waterbesparing realiseren bij (bestaande) zakelijke klanten.
Route 4: Alternatieve bronnen bieden aan nieuwe industriële klanten.
Route 5: Voldoende bronnen voor drinkwater realiseren, nu en later.

Route 1 - Eigen bedrijfsvoering en waterhuishouding optimaliseren

Een belangrijk streven is het terugdringen van het waterverlies door lekken en meetverschillen binnen onze eigen bedrijfsvoering, ook wel het Niet In Rekening Gebracht water (NIRG). De doelstelling voor 2028 is een vierjaarsgemiddelde van 6 procent. Dat niveau hebben we nog niet bereikt.

In 2024 bedroeg het vierjaarsgemiddelde NIRG 7,3 procent. In 2025 is dit gemiddelde gestegen naar 7,9 procent.

Om toe te werken naar een lager NIRG hebben we in 2025 extra maatregelen genomen. Zo zetten we sterker in op het verbeteren van datakwaliteit en meetsystemen. We hebben de validatie van klantverbruiksgegevens aangescherpt en onze methodiek om het NIRG te bepalen verder verfijnd. Daarnaast hebben we alternatieve lekdetectiemethoden getest, zoals het gebruik van warmtecameradrones en extra druksensoren in het leidingnet.

Deze maatregelen versterken onze kennis en ons inzicht in waterstromen en verliezen binnen het netwerk. Daarmee bouwen we aan betere randvoorwaarden om lekkages eerder te signaleren en waterverlies structureel terug te drinken. Ook passen we op onze productielocaties meer hergebruik van spoelwater toe, zodat minder schoon water verloren gaat binnen de eigen bedrijfsvoering.

Route 2 – Bewust en zuinig watergebruik stimuleren bij consumenten

In ons programma Watertransitie Groningen hebben we als doel gesteld om het drinkwatergebruik te laten dalen tot 110 liter per persoon per dag in 2028, en uiteindelijk tot 100 liter in 2035.

In 2024 kwam het vierjaarsgemiddelde verbruik al uit op ruim 106 liter per persoon per dag. In 2025 daalde het vierjaarsgemiddelde drinkwaterverbruik verder, tot bijna 105 liter. Daarmee liggen we op koers om het drinkwaterverbruik verder te verlagen. Tegelijkertijd realiseren we ons dat een deel van deze daling samenhangt met de effecten van de energiecrisis die in het najaar van 2022 zichtbaar werden. Met campagnes en voorlichting blijven we klanten stimuleren om structureel minder water te gebruiken.

Campagne Waterwinnaars

Met onze campagne De Waterwinnaars laten we Groningers sinds 2024 zien hoe makkelijk het is om kleine of grote besparingen te doen. En dat, als we dat allemaal doen, we miljoenen liters per dag kunnen besparen. Samen komen we in beweging. Samen zijn we een ‘club’ die er een sport van maakt om bewust met water om te gaan. In 2025 hebben we deze campagne voortgezet.

Zo organiseerden we in januari 2025 de filmavond Wildeboel voor de Waterwinnaars uit de eerste campagne. En in het najaar van 2025 startten we een nieuwe campagne waarbij we inwoners stimuleerden om hun douchetijd te verkorten met behulp van een douchetimer die verkrijgbaar is bij twintig uitgiftepunten in de provincie. In de Waterbespaartoolkit zit ook een sticker voor de kleine WC-knop. Van deze toolkit waren er eind 2025 al drieduizend opgehaald.

‘Mogen we één minuutje van je kostbare douchetijd?’

Kraanwaterdag in Westerlee

Tijdens Kraanwaterdag op 24 september 2025 ontdekten zo’n 80 leerlingen van CBS Het Baken in Westerlee op een speelse manier hoe bijzonder kraanwater is. Ze volgden gastlessen, namen een kijkje in de monteursbus, probeerden de Waterwinmachine uit en vulden hun JOGG-bidon bij de waterkar. Zo leerden ze dat we in Nederland gemiddeld 128 liter water per persoon per dag gebruiken – in Groningen ligt het vierjaarsgemiddelde verbruik al op ongeveer 105 liter – en kregen ze praktische bespaartips mee.

Dankzij de inzet van onze collega’s en de samenwerking met JOGG Gemeente Oldambt werd het een leerzame en vrolijke dag. Ook op andere scholen in de provincie stonden onze medewerkers voor de klas. Zo bereikten we samen opnieuw honderden jonge waterwinnaars.

Sponsorloop Water for Life

Geïnspireerd door de lessen over de wereldwijde wateruitdagingen rondom de Kraanwaterdag, namen de leerlingen van CBS Het Baken in Westerlee het initiatief tot het organiseren van een sponsorloop voor de Stichting Water for Life. Een stichting die zich inzet voor duurzame drinkwater- en sanitaire voorzieningen in arme en kwetsbare gebieden. Hiermee toonde de leerlingen niet alleen begrip van de mondiale waterproblematiek, maar hebben ze ook door hun inzet direct bijgedragen aan schoner en veiliger drinkwater voor leeftijdsgenoten elders in de wereld.

Route 3 – Waterbesparing realiseren bij (huidige) zakelijke klanten

We zien bemoedigende resultaten in het verlagen van het drinkwaterverbruik door grote industriële en zakelijke klanten. Onze ambitie is een besparing van 1,5 miljoen m³ per jaar in 2028 in vergelijking met het niveau van 2021. Dit komt neer op een maximaal grootzakelijk drinkwaterverbruik van 9,5 miljoen kubieke meter (m³) per jaar in 2028.

Ter vergelijking: in 2024 was het grootzakelijk verbruik 10,5 miljoen m³ (over de laatste vier jaar). Hiermee liggen wij op koers om onze doelstelling in 2028 te behalen.

Het is nog te vroeg om te spreken van een structurele daling bij grootzakelijke klanten. Maar we zien wel dat verschillende bedrijven stappen zetten.

In 2025 zijn we met diverse bedrijven in gesprek gegaan over waterbesparende maatregelen. Zo zijn er cases gestart waarbij proceswater wordt hergebruikt of koelwater wordt teruggewonnen. Een mooi voorbeeld is een chemiebedrijf dat dankzij onze adviezen circa 10 procent minder drinkwater is gaan gebruiken door een deel van hun proceswaterkring te sluiten. Dit scheelt tienduizenden kubieke meters per jaar.

Daarnaast heeft Waterbedrijf Groningen in 2025 het afwegingskader voor nieuwe zakelijke aanvragen verder aangescherpt. Dit houdt in dat we bij aanvragen van grote waterverbruikers nóg nadrukkelijker kijken of drinkwater echt noodzakelijk is, of dat industriewater een optie is. Deze strengere toets voorkomt nieuwe grote aansluitingen op ons drinkwaternet die de besparingsdoelen in gevaar zouden brengen.

In absolute zin neemt de bedrijvigheid in Groningen toe – denk aan datacenters, waterstof en andere industrie – maar hun water wordt geleverd via alternatieve bronnen, zoals door onze dochter North Water. Daarmee zitten we op koers. 

Campagne waterbesparing zakelijke gebruiker

Nieuw in 2025 was dat we ook een campagne inzetten voor bedrijven met een klein verbruik, vergelijkbaar met huishoudens. Zo publiceerden we interviews met goede voorbeelden op onze website, genereerden we media-aandacht en namen we deel aan de Promotiedagen 2025.

Zakelijke WaterWeter

Tegelijkertijd ontwikkelden we in samenwerking met drinkwaterbedrijf Vitens de Zakelijke WaterWeter: een online tool waarmee de zakelijke markt het eigen verbruik kan vergelijken met andere bedrijven in de eigen sector. De WaterWeter geeft naast een analyse ook praktische tips hoe het midden- en kleinbedrijf kan besparen op het drinkwatergebruik.

Route 4: Alternatieve bronnen bieden aan nieuwe industriële klanten

Drinkwater waar het moet, industriewater waar het kan. Dit principe staat centraal bij de beoordeling van nieuwe aanvragen van bedrijven. Door dit principe toe te passen hebben we in 2025 geen nieuwe grote industriële klanten aangesloten op het drinkwaternet. Alle nieuwe aanvragen, bijvoorbeeld van groene chemie startups zijn via North Water opgepakt, geheel volgens ons streven van 0 procent groei in industrieel drinkwaterverbruik sinds 2021.

Route 5 – Voldoende bronnen voor drinkwater realiseren, voor nu en later

Het vergroten van onze operationele reserve – de extra leveringscapaciteit bovenop de vraag – kende in 2025 flinke mijlpalen. De doelstelling is een operationele reserve van 10% in 2028.

De Groeve

Allereerst werd in 2025 de nieuwe lozingsvergunning voor De Groeve verleend en onherroepelijk, gekoppeld aan de uitbreiding van onze winvergunning aldaar van 10 naar 12 miljoen m³ per jaar. Deze vergunning betekent dat we jaarlijks twee miljoen kuub extra drinkwater kunnen produceren op De Groeve.

Waterbedrijf Groningen en WMD Drinkwater versterken elkaar

Op 8 april 2025 hebben Waterbedrijf Groningen en WMD Drinkwater een nieuw contract ondertekend voor de wederzijdse levering van drinkwater op specifieke locaties. Dankzij koppelingen tussen onze waterleidingen — daar waar onze leidingen dicht bij elkaar liggen — kunnen we efficiënter samenwerken en elkaar ondersteunen bij eventuele calamiteiten.

Vergroting transportcapaciteit bij Onnen-Ruischerbrug

Ook hebben we de transportcapaciteit binnen onze infrastructuur vergroot: de verzwaring van de transportleiding Onnen–Ruischerbrug (van 600 mm naar 900 mm diameter) is voltooid en opgeleverd in de zomer van 2025. Hiermee kunnen we nu al meer water vanuit onze productielocatie in Onnen naar de stad Groningen en de noordelijke regio transporteren, wat de leveringszekerheid vergroot en zorgt voor betere druk bij piekverbruik. In 2026 wordt nog één extra zinker (een leidingonderdoorvoering) aangelegd, maar functioneel is de capaciteit al toegenomen.

Actieprogramma Drinkwaterbronnen 2030

In 2025 is het Actieprogramma Drinkwaterbronnen 2030 opgeleverd en vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Groningen. Samen met de provincie en andere partijen werken we nu hard aan de realisatie van het programma.

Onderzoek FRESHEM

In de zomer van 2025 startte in Groningen, Drenthe en Friesland de vliegcampagne binnen het onderzoeksproject FRESHEMNL, waarbij een helikopter met speciale meetapparatuur de ondergrond tot circa 200 meter diepte in kaart bracht. Het onderzoek laat zien waar zoet en zout grondwater voorkomt en waar beschermende kleilagen liggen. Dit is cruciale informatie voor het realiseren van toekomstige drinkwaterwinningen en het beheer van zoetwaterbronnen. Waterbedrijf Groningen werkte hierin samen met provincies, waterschappen en kennisinstituten.

De vluchten in Groningen vonden plaats in augustus en september 2025, veilig en met een onschadelijk magnetisch signaal. De resultaten worden de komende jaren geanalyseerd en verwerkt in grondwatermodellen.

Operationele reserve

Tot slot merken we op dat onze operationele reserve eind 2025 daadwerkelijk gegroeid is tot 5,4 procent (vierjaarsgemiddelde). Met deze stijgende lijn liggen we op koers voor de beoogde 10 procent reserve in 2028, zij het dat we scherp moeten blijven op de onzekerheden zoals de ontwikkeling van de watervraag, het tijdig realiseren van nieuwe vergunningsruimte en de tijdige uitvoering van de capaciteitsuitbreidingen op onze productielocaties Sellingen en De Punt. Drinkwater is een regionaal product waar we met elkaar trots op mogen zijn.

Samen met onze klanten, partners en overheden kunnen we de balans tussen vraag en aanbod herstellen en zorgdragen voor voldoende water voor later in het mooie Groningen. Als we allemaal meedoen, lukt het!